Chwalu’r chwedlau! Beth sydd wedi bod yn digwydd yn y Senedd?

Mae wedi bod yn wythnos go gynhyrfus yn y Senedd yr wythnos hon. Ond wyt ti fymryn bach ar goll efo beth sydd wedi bod yn digwydd yn y Cynulliad?

Gadewch i ni egluro…

Pan gymerwyd y bleidlais am y Prif Weindiog ar ddiwrnod cyntaf y Cynulliad newydd roedd y bleidlais yn gyfartal rhwng Carwyn Jones a Leanne Wood. Mae hyn yn golygu na gafodd neb eu ethol fel y Prif Weindiog a gall drafodaethau nawr ddigwydd rhwng y pleidiau.

 Leanne-Wood-and-Carwyn-Jones


Q: Pam bod angen pleidlais ar enwebu’r Prif Weindiog yn y lle cyntaf?

Mae’n arferol i enwebu a chymryd pleidlais ar y Prif Weindiog ar ddechrau pob Cynulliad newydd. Mae hyn wedi digwydd yn rheolaidd yn y gorffennol yn dilyn etholidau cenedlaethol yng Nghymru.

Q: Ond gan Llafur mae’r mwyafrif … Pam nad yw Plaid Cymru yn parchu democratiaeth?

Mae cymeryd pleidlais ar pwy fydd y Prif Weinidog nesaf yn ddemocrataidd ynddo’i hunan.

Er fod ganddynt fwy o seddi (29) na gweddill y pleidiau o fewn y Cynulliad, nid oes gan Lafur ddigon i gael mwyafrif swyddogol. Dangosodd canlyniadau etholiadau Cymru 2016 na gafodd unrhyw blaid fwyafrif.

Mae Plaid Cymru wastad wedi dangos a phwysleisio parch a pwysigrwydd democratiaeth a mandad pobl Cymru.

ChNyda1WMAEddZo

Q: Pam wnaeth Plaid Cymru enwebu Leanne Wood fel Prif Weinidog?

Fe ofynnodd Plaid Cymru i’r bleidlais ar ethol Prif Weinidog gael ei ohirio er mwyn i’r holl bleidiau gael trafod llywodraethiant Cymru dros y pum mlynedd nesaf.

Fe wrthododd Llafur unrhyw fath o drafodaeth.

Oherwydd hyn felly, fe ddilynodd grwp Plaid Cymru y drefn seneddol gan enwebu Leanne Wood fel Prif Weinidog. Roedd Carwyn Jones yn ymwybodol o’r penderfyniad hyn, fel yr arweinwyr eraill.

Gallwn ddadansoddi hyn fel Plaid Cymru yn herio Llafur am eu penderfyniad i wrthod unrhyw fath o drafodaeth achos fel lleiafrif mewn llywodraeth mae disgwyl ac angen iddyn nhw drafod. Efallai bod Plaid Cymru hefyd yn dymuno atgoffa’r Blaid Lafur mai Plaid Cymru yw’r wrthblaid swyddogol bellach ac na ddylai Llafur gymryd unrhyw beth yn ganiatol.

Q: Ond mae Plaid Cymru wedi ffurfio clymblaid gyda UKIP a’r Ceidwadwyr!

ANGHYWIR. Dydyn nhw ddim. Yr oll wnaeth Plaid Cymru oedd enwebu Leanne Wood fel Prif Weinidog. Fe bleidleisiodd y pleidiau eraill. Wnaiff Plaid Cymru byth ffurfio clymblaid gyda’r Ceidwadwyr neu UKIP.

Yn ystod yr etholiad fe wnaeth Leanne Wood hi’n ddigon clir na fyddai hi’n mynd mewn i glymblaid gyda’r Ceidwadwyr neu UKIP. Dyw’r safbwynt yma ddim wedi newid.

Er gwaethaf pob math o honiadau gan y blaid Lafur, ni wnaed unrhyw gytundebau neu drafodaethau ffurfiol gan Plaid Cymru ac unrhyw blaid arall. Cafodd pob plaid eu hysbysu o benderfyniad Plaid Cymru i enwebu Leanne Wood – gan gynnwys Llafur.

 rbp_mai120516Leanne2826JPG

Q: Felly pam wnaeth UKIP a’r Ceidwadwyr gefnogi Leanne Wood?

Efallai pleidleisiodd UKIP a’r Ceidwadwyr dros Leanne Wood am Brif Weinidog am eu bod hwythau hefyd eisiau Llafur i wrando a thrafod gyda nhw. Penderfyniad UKIP a’r Ceidwadwyr oedd pleidleisio fel y gwnaethant.

Q: Ond onid ydi hyn yn chwarae gwleidyddiaeth gyda bywydau pobl?

Er gwaethaf yr holl ddrama sy’n dod law yn llaw a gwleidyddiaeth fel hyn, mae’n bwysig cofio mai dechrau’r Cynulliad yw hwn ac mae’n bwysig fod pob plaid yn cofio pam eu bod nhw wedi cael eu hethol – i gynrychioli pobl Cymru. Felly mae trafod yn bwysig.

Dyma sut mae llywodraethau lleiafrifol fod i weithio – drwy drafod a chyraedd consenws.

Mae fyny i Llafur nawr os ydyn nhw am drafod – a gyda pwy.

Q: Felly…beth sy’n digwydd nesaf?

Mae bellach fyny i’r pleidiau drafod ymhellach i gael y canlyniadau gorau posibl i Gymru.

Mae gan Lafur ddewis, cyraedd consensws gyda’r wrthblaid flaengar, Plaid Cymru, neu gyda’r Ceidwadwyr neu UKIP.

Mae Leanne Wood wedi amlinellu ei phenderfyniad mewn datganiad a cyfweliad. Mae Plaid Cymru a’r blaid Lafur bellach yn trafod.

Mae hefyd yn bwysig i gofio petai Plaid Cymru heb enwebu Leanne Wood yn dilyn penderfyniad Llafur i wrthod unrhyw drafodaethau, mae’n debygol mai Carwyn Jones fyddai wedi cael ei ddewis fel y Prif Weinidog a byddai diwrnod cyntaf y Cynulliad wedi mynd heibio fel arfer heb unrhyw her i amharodrwydd y Blaid Lafur i gydweithio a thrafod er gwaethaf y ffaith eu bod nhw hefyd yn leiafrif.

Tynnodd sylw hefyd, yn anfwriadol, at yr angen am addysg wleidyddol Gymreig ehangach a gwell fel bod pobl Cymru yn gallu deall sut mae llywodraethiant yng Nghymru yn gweithio ac yn gweithredu.

Filed under: Uncategorised

Gadael Ymateb

Ni fydd eich cyfeiriad e-bost yn cael ei gyhoeddi. Mae'r meysydd gofynnol yn cael eu marcio *